*Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu, Şırnak Üniversitesi, Şırnak


download 133.38 Kb.
jeneng*Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu, Şırnak Üniversitesi, Şırnak
Kaca1/4
KoleksiDokumen
a.kabeh-ngerti.com > Ekonomi > Dokumen
  1   2   3   4
Siirt’in İnanç Turizmi Açısından Değerlendirilmesine

Yönelik Nitel Bir Araştırma

Sedat ÇELİK*, Nurdan ŞARMAN*

*Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu, Şırnak Üniversitesi, Şırnak

s.celik@sirnak.edu.tr, nurdanurek@gmail.com

ÖZET

Işık Hadisesi ile anılan İbrahim Hakkı Hazretleri’nin ve değerli Hocası Fakirullah Hazretleri’nin manevi havasının hissedildiği Aydınlar İlçesi ve velilerin velisi olarak anılan Veysel Karani Hazretleri’nin türbesinin bulunduğu Siirt inanç turizmi açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Bu çalışmanın amacı Siirt ilinin turizm potansiyelini, sorunlarını ve çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Bu amaç kapsamında nitel araştırma yöntemi ve verilerin elde edilmesinde görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada Siirt ilinin ve özellikle Aydınlar ilçesinin inanç turizmi açısından önemli turistik arzının olduğu ancak yatırım eksikliği ve halkın bilinçsiz olması, reklam ve tanıtım eksikliği gibi nedenlerden dolayı yeterince değerlendirilemediği görülmektedir. Bunun yanında katılımcılar genel olarak inanç turizminin gelişeceğine inanmaktadırlar.

Anahtar Kelimeler: İnanç Turizmi, Siirt, Aydınlar (Tillo), Türkiye

Abstract

Aydinlar district where Ibrahim Hakki who is known with “Light Event” and his precious teacher Fakirullah’s spiritual atmosphere were felt and Siirt is the place where the big erudite Veysel Karani’s tomb stands, has an important potential for religion tourism. The aim of the study is to display the religion tourism potential and tourism problems of Siirt with some solution suggestions. Research method of the study is qualitative and interview technique is also used to obtain data. As a result of the study we found that Siirt city and especiallu Aydinlar district have important touristic sources for religion tourism. Besides, these places are lack of investments and local people are unconscious about religion tourism. However, all of the participants believe that religion tourism in Siirt will improve in time.

Key Words: Religious Tourism, Faith Tourism, Siirt, Aydınlar (Tillo), Turkey

  1. Giriş

Turizm olgusu her geçen gün daha fazla gelişmekte ve önem kazanmakla birlikte ve olumlu katkılarıyla (ekonomik, kültürel v.s.) birçok ülkenin, bölgenin, ilin önemli gelir kaynağı haline gelmiştir. Turizmin öneminin artmasında insanların gezme, eğlenme, merak gibi amaçlarını karşılama istekleri ve bu istekleri karşılayacak arz potansiyelinin bunu karşılayabiliyor olması etkili olmaktadır. Aynı zamanda artan refah, farklı kültürlere merak ve turizmde ürün çeşitliliğinin artması sonucu insanların kendine hitap eden bir turizm pazarına kolay ulaşabilme imkanlarının gelişmesi turizmin gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

Turizm etkinliklerine katılımı ve amaçları zamanla değişiklik göstermektedir. İnsanlar daha çok deniz-kum-güneş turizmi daha fazla tercih etmekteyken, daha sonra bununla birlikte çeşitli kültürleri tanıma ve bunları yerinde görme amacıyla turizme katılan turist sayısı artmaya başlamıştır. Son yıllarda ise bunun yanında insanların manevi huzuru bulma, değerli kişileri ziyaret etme, dua etme v.b. amaçlarla inanç turizmine daha fazla katılmaları ile inanç turizmi hareketliliği küçümsenmeyecek derecede artmıştır.

Son zamanlarda hac ve dini turizm etkinliğine katılan turist sayılarında önemli artış görülmektedir. Dünya Turizm Örgütü’ne (UNWTO, 2011) göre dünyada 600 milyon civarında inanç turizmine katılan turist yer almaktadır. Bunların %50’si Asya ve Pasifiklerde %40’ı Avrupada %10’u diğer bölgelerdedir. Her yıl yaklaşık 28 milyon Hindu hacıları Kuzey Hindistan’da Ganj Nehrine, 11,6 milyon yabancı turist Suudi Arabistan’a, Sadece Mekke 2008 yılında 6,6. milyon dini turiste ev sahipliği yapmaktadır. 2015 yılında Mekke ve Medine’ye 21 milyon turistin gelmesi beklenmektedir. Aynı zamanda inanç turizmi %70’lik bir gelişme göstermekte ve turistlerin ortalama harcamaları 1500-3000 dolar arasında olmaktadır (Güzel, 2010; Estegri v.d., 2012). Ülkemiz, Hristiyanlık, Musevilik ve İslamiyet tarihi açısından kutsal sayılan birçok değer bulunması sebebi ile inanç turizmi bakımından oldukça önemli bir çekim merkezidir. Bazı müzelerle ilgili 2011 yılı verilerine baktığımızda; sadece dini amaçlarla gelen turist sayısı 102 bin iken dini yerlerin ziyaret edilme sayısı çok daha fazladır (farklı amaçlarla gelip ziyaret eden turistlerden dolayı). 2011 müze ve ören yerleri istatistiklerine göre, Konya Mevlana müzesini 1.735.000 kişi, Tarsus’u 66 bin kişi (Tarsus Müzesi, St. Paul kuyusu ve Anıt müzesi), Nevşehirdeki Hacı Bektaş Müzesini 362,00 kişi, Efes Örenyeri’ni 1.999.000 kişi, Ayasofya müzesini 3.196.00 kişi, Topkapı sarayını 3.024.000 kişi, Myra Ören yerini 587 bin ve Noel baba müzesi: 544 bin kişi ziyaret etmiştir (sgb.kulturturizm.gov.tr).

Siirt inanç turizmi açısından önemli zenginliklere sahip ancak bu zenginlikleri turizm açısından yeterince değerlendirilememiş bir ildir. Özellikle Siirt iline bağlı bir ilçe olan Aydınlar (Tillo) inanç turizmi açısından oldukça önemli bir tarihe sahiptir. Şeyh Fakirullah Hz. İbrahim Hakkı Hz. Ve daha birçok evliya bu ilçede yaşamışlardır ve kendilerinden kalan birçok tarihi eser günümüze kadar gelebilmiştir. Ayrıca Hz. Muhammed (s.a.v.)’in hırkasını vermek istediği değerli evliyalardan olan Veysel Karani Hz.lerinin türbesi yine Siirt ili sınırları içerisinde yer almaktadır. Bahsedilen evliyaların diyarı olarak anılan Siirt ilini ele aldığımız bu çalışmada ilin inanç turizmi ele alınmaktadır. Araştırmada amacımız Siirt’in inanç turizmi potansiyelini ve inanç turizmi ile ilgili sorun ve çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Araştırma Siirt’in Aydınlar ilçesinde yapılmıştır. Yerel halkın turizmle ilgili görüş ve beklentileri ile ilgili veriler görüşme tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir diyelim. Ayrıca Siirt ile ilgili bilgiler ortaya konulurken ikincil veri kaynaklarından yararlanılmıştır. Görüşme toplamda 15 kişiyle gerçekleştirilmiştir. Görüşmede verilen cevaplar betimsel analiz yapılmıştır. Araştırma, kavramsal çerçevede inanç turizmi ve Siirt hakkında bilgi verildikten sonra literatür taraması, metodoloji, bulgu ve sonuçlarla son bulmuştur. Araştırma, Siirt ilinin turizm potansiyelinin ortaya konulması ve sorunların belirlenip çözüm önerileri sunması açısından önem arz etmektedir.

  1. Literatür

    1. İnanç Turizminin Kapsamı

Turizm insanların sürekli ikamet ettikleri, çalıştıkları ve her zamanki olağan ihtiyaçlarını karşıladıkları yerlerin dışında, yerleşmemek ve ekonomik anlamda gelir elde etmemek şartıyla, dinlenme, eğlenme, merak, spor, sağlık, kültür, deneyim kazanma, akrabalarını ziyaret etme, kongre ve seminerlere katılma, dini ibadetlerini yerine getirme gibi kişisel nedenlerle, kişisel ya da toplu olarak yaptıkları seyahatlerdir (Sargın, 2006: 2; Sevinç ve Özgün, 2012: 18). Kişilerin ihtiyaç arzu ve istekleri her geçen gün değişmekte ve bu da turizm çeşitliliğini zorunlu hale getirmektedir. Literatürde daha önce kitle turizmi ve bireysel turizm olarak ele alınan ve spor, kültür, deniz, sağlık turizm faaliyetleri turizm çeşitleri olarak ele alınmışken son zamanlarda turizm çeşitliliği farklı şekillerde ele alınmaya başlanmış ve “alternatif turizm” kavramı ortaya çıkmıştır. Alternatif turizm; deniz, kum, güneş üçlüsüne alternatif olarak ortaya çıkmış ve burada, alternatif turizm ile kitle turizminin olumsuz etkilerini azaltmak ve turizmi zamana yaymak amaçlanmıştır. İnanç turizmi de alternatif bir turizm çeşidi olarak görülmektedir (Dikici ve Sağır, 2012). Bunun yanında inanç turizmini kültür turizmi içinde gören araştırmalar da vardır. İnanç turizminin kültür turizmi içindeki yeri önceleri %40’larda iken son zamanlarda %70’lere kadar çıkmış ve inanç turizminin kültür turizmi içindeki payı oldukça artmıştır ((Pourtaheri et al., 2012). Ek olarak inanç turizmi, hac organizasyonlarının oldukça eskiye dayanmasından dolayı turizm çeşitlerinin en eskilerinden biri olarak görülmektedir (Simone-Charteris and Boyd, 2011). Daha önceleri, inanç turizmi daha çok hacca gitme faaliyetlerini içerse de zamanla hacca gitme amacı olmaksızın dini yerlerin görülmesi, merakın giderilmesi, bilgi edinilmesi gibi amaçlarla inanç turizmine katılma durumu ortaya çıkmıştır. Eğitim ve kültür düzeylerinin genellikle yüksek oluşu bu kişilerin ziyaret ettikleri yerlerle ilgili sağlıklı bilgi edinmelerini kolaylaştırmıştır. Bu da dini eserlerin mimari değeri, yapının içeriği ve maneviyatı hakkında bilgilenmelerine olanak sağlamaktadır (Vorzsak ve Gut, 2009; Rotherdam, 2007).

İnanç turizmi; “dinlerce kutsal sayılan yerleri ziyaret etmek, dinsel toplantı ve törenlere katılmak veya bunları izlemek, hac gibi dinsel görevleri yerine getirmek kutsal ve ünlü mabetleri görmek amacıyla yapılan ve zaman zaman çok önemli boyutlara ulaşan seyahatlerin ve konaklamaların oluşturduğu turizm olayı olarak da ifade edilmektedir” (Usta, 2001: 41). Genel olarak inanç turizmi; insanların dini amaçlarla ibadetlerini gerçekleştirmek ve manevi huzuru bulmak için yaptıkları faaliyetlerdir (Stamenković v.d., 2009; Simone-Charteris and Boyd, 2011).

Literatüre bakıldığında manevi, ruhsal, dini turizm (spiritual tourism) veya hac faaliyetleri (pilgrimage) olarak ifade edilen inanç turizminin ne olduğu ve hacca gitmekten farklı olup olmadığı ile ilgili birçok tartışma yer almaktadır (Talâ ve Pâdurean, 2008). İnanç turizminin tartışıldığı ilk zamanlarda, dini organizasyon temsilcileri inançla turizmin ekonomik bir kazanç olabileceği düşüncesine karşı çıkmışlardır. Turizmin tembelliği, ahlaksızlığı ve alkol tüketimini arttırıcı bir unsur olarak görmüşler ve turizmi günahkârlık, çarpık ilişkiler içinde sağduyudan yoksun olarak nitelendirmişlerdir. Ayrıca kitle turizmi ile kutsallığın kaybedileceği düşünmüşlerdir. Fakat hacıların, dini yerleri ziyaret edenleri yeme, içme, konaklama ve geldikleri yerlerde seyahat etme gibi ihtiyaçlarının olduğu açıklanamıyordu oysa bunların tümü turizm alanının içinde yer almaktadır. Romanya kilisesi yetkililerinden birinin “bir turistin gezi sırasında kilise veya ibadet yerine gelerek içeriye girerken ibadethaneye girilecek şekilde giyimine dikkat ederek girmesi ve o manevi huzuru bulması birleştirici bir rol oynamaktır” şeklindeki açıklaması önceki inanç turizmi anlayışı ile günümüzdeki anlayış farkını ortaya koyan güzel bir örnektir (Talâ ve Pâdurean, 2008).

Önceleri turizm ve inancın bir arada zikredilmesi dahi hoş karşılanmaz iken günümüzde turizmin inancın yayılmasında ve bilinmesinde etkin rol aldığı düşüncesi benimsenmektedir. Bu düşüncelerin yer edinmesinde, din rehberlerinin dini mekânların, kutsal şehir ve toprakların inananları tarafından ziyaret edilmesini tavsiye etmesi etkili olmuştur ve bu durum aynı zamanda ekonomik bir getiride sağlamıştır. Bunun sonucu olarak dini yapıların bulunduğu ülkeler hem inananlar hem de merak edenlerin yaptıkları ziyaretlerden sürekli fayda sağlamaktadırlar (Sargın, 2006: 3). Kutsal kitap Kuran'da1 Müslümanların, Allah'ın dünyadaki güzelliklerini görüp bunlara şükretmek ve arkadaşlarını, akrabalarını ziyaret etmek için seyahat etmeleri tavsiye edilmiştir. Ek olarak İslam hukukuna göre Müslümanlar normal vatandaşların haklarına sahip olan ziyaretçilere konukseverlik (misafirperverlik) gösterme gibi bir sorumluluğa sahiptir (Okhovat, 2010).

Dikici ve Sağır (2012) inanç turizminin ekonomik etkisinin yanında, inanç turizmine ev sahipliği yapan halkın gelen ziyaretçilerden din, dil ve milliyet bağlamında farklı olması, inanç turizminin sosyolojik bakımdan çözümlenmesine derinlik kazandırdığını belirtmişlerdir. Bu noktada değerlendirildiğinde inanç turizminin temel odakları “inanç, değer ve “din” olduğundan inanç turizmi için gelen turistlerde kimlik olgusunun diğer turistlere göre daha fazla ön plana çıkmaktadır. Bu durum bölge insanı ile turist arasındaki etnik, dini ve kültürel farklılıklar merkezli bir sosyal etkileşim meydana getirmektedir. Simone-Charteris and Boyd (2010) bu görüşe paralel olarak insanların önyargılarının azaltılması ve kültürler arasında köprü kurulması yönünde inanç turizminin etkili olduğunu belirtmişlerdir.

Stamenković ve arkadaşları (2009)’na göre nerdeyse bütün turistlerin gezdikleri yerlerde dini temsil eden bir çok yapı olduğu ve turistlerin bu yapıları ziyaret ettiklerini belirtmişlerdir. Turistlerin bu dini yapıtları ziyaret etmelerindeki amaç dinsel sebeplerden olduğu gibi, tarihsel ve kültürel değerlere duyulan merak, mimari özelliklerinin ne olduğu nasıl olduğu gibi konularda bilgilenmek amacı ile de ziyaret edebilmektedirler (Simone-Charteris and Boyd, 2010; Murray and Graham, 1997). Bu noktada literatürde inanç turizminde önceliği daha çok dini ibadet için olanlar (Örn: hacılar/pilgrims, dindarlar..) ve olmayanlar arasındaki ayırıma değinilmiştir (Richard and Fernandes, 2007). Smith (1992:4) hacılar (dini amaçla turizme katılan) ile diğer turistler arasındaki farklılığı bir tipoloji oluşturarak açıklamıştır.

Şekil 1: Smith’in İnanç Turizmine Katılanlar İle İlgili Sınıflaması

Kaynak: (Smith, 1992:4).

  • a daha çok dinsel (pinous pilgrim)

  • b çok dinsel az turistik (pilgrim>tourist)

  • c dindar ve turistik (pilgrim=tourist)

  • d çok turistik az dinsel (pilgrim

  • e daha çok turistik (secular tourist)

Smith’in (1992) hacı/dindar-hacı/dindar olmayan turist tipolojisinde harflerden oluşan bir skalada a’dan (daha çok dindar) e’ye (daha çok turist) kadar bir sınıflandırma yapmıştır. Bu sınıflandımada kişilerin turizme katılımında motive unsuru olarak daha çok dinsel amaçlar mı yoksa turistik amaçlar mı etkili olduğu noktasından hareketle oluşturulduğu görülmektedir.

Şekil 2: İnanç Turizminin Paydaşları



Kaynak: (Talâ ve Pâdurean, 2008: 246).
Şekil 2’de Talâ ve Pâdurean (2008) inanç turizminin paydaşları görülmektedir. Talâ ve Pâdurean (2008) çalışmalarında her bir paydaşın inanç turizmini iyi bir şekilde anlaması ve dikkate almaları gerektiğini belirtmiştir. Yukarıda da görüldüğü gibi paydaşlar; hükümet, dini topluluklar, uluslar arası kuruluşlar, ev sahibi topluluğu, yerel yönetim ve alt yapı yöneticileri, iç ve dış tur operatörleri, ulaşım şirketleri, yerel turizm hizmet sağlayıcıları, akademik çevre, diğer özel sektör paydaşları olarak belirtilmiştir. Belirtilen bu paydaşların birbirleri ile ilişkili oldukları ve her birinin oluşturulan bir turizm faaliyetinde etkili olduğu söylenebilir. Hükümet politikalarının diğer paydaşların görüş ve düşünceleri ile uyumlu olması çok önemlidir. Aynı zamanda paydaşların hükümetle sürekli etkileşim halinde olması yapılacak olan proje, yatırım ve faaliyetlerin amaçlarına ulaşmasında oldukça önemlidir. Paydaşların herhangi birinin işini iyi bir şekilde yapmaması halinde olumsuz geri dönüşü diğer bütün paydaşları etkilemektedir. Bu sebeple, hükümet politikaları (turizmdeki vergi uygulamaları, siyasi gücü, dış ilişkilerdeki etkinliği v.s.), dini toplulukların faaliyetleri (seminer, kutlamalar v.s.), ev sahibi topluluğun gelen turistlere bakışı ve misafirperverliği, uluslar arası kuruluşların ve tur operatörlerin pazarlama ve tanıtım çabaları, yerel yönetimlerin alt yapı (yol, kaldırım, su, çevre düzenlemesi v.s.) ile ilgili çalışmaları, ulaşım şirketlerinin kalitesi (araç konforu, hijyen, ulaşım ağı v.s.), yerel turizm hizmet sağlayıcıları (konaklama işletmeleri, kamu kuruluşlar v.s.) etkinlikleri ve hizmet kaliteleri, akademik çevrenin sorunları ele alması ve ortaya çıkarması, diğer özel sektör paydaşlarının (bankalar, marketler v.s.) faaliyetleri bir bütün olması hedeflerin gerçekleşmesinde oldukça önemlidir. Bu paydaşların her biri, bir sistemin bir bütünün önemli parçalarıdır. Bu parçaların sistem içerisinde iyi bir koordine ile çalışması gerekir.

İnanç turizmi Dünya’da olduğu gibi Türkiye’de de gün geçtikçe önemli hale gelmektedir. Tarihte İslam, Hıristiyan, Musevi 3 semavi dine mensup birçok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Türkiye’nin inanç turizmi açısından büyük bir potansiyele sahip olduğu ortadadır. Hıristiyanlar için çok önemli olan; Vatikan tarafından kutsal kabul edilen Meryem Ana Evi, Antakya‟da bulunan Papa VI. Paul tarafından hac yeri olarak ilan edilen St. Pierre Kilisesi dünyanın ilk kilisesi, Tarsus’taki Yedi Uyurlar Mağarası ve Aziz Paulos’un yaşadığı yer ve su kuyusu, Antalya’daki St. Nicola Kilisesi, İstanbul’da bulunan Dünya Ortodokslar Patrikhanesi (Fener Rum Patrikhanesi) Hıristiyanlar için maneviyatı büyük inanç merkezleridir. İstanbul’da bulunan 19 sinagog Museviler için önemli inanç merkezleridir. Yine İslamiyet için önemli olan birçok din adamı, evliya ve âlimlere ait inanç değerleri bulunmaktadır. Hz. İbrahim ve soyundan gelenlerin yaşadığı ve “Peygamberler Şehri” olarak bilinen Şanlıurfa, kutsal emanetlerin bulunduğu Topkapı Sarayı, Nuh tufanının yaşandığı yer ve geminin bulunduğu Şırnak’taki Cudi Dağı ve Hz.Nuh Nebi türbesi, camii ve yerleşim yeri, Konya’da türbesi bulunan Mevlana Celaleddin Rumi, evliyalar şehri olarak bilinen Siirt dindar Müslümanlar açısından önemli inanç merkezleridir (www. kultur.gov.tr).

İnanç turizmi açısından birçok kutsal değeri bulunan Türkiye son zamanlarda bu potansiyelini değerlendirmedeki eksiklerini gidermeye yönelik tedbirler belirleyerek 1995 yılında bunu pratiğe dökmüştür. 1995 yılından itibaren girişimlere başlamıştır. 1995-1998 yılları arasında çok sayıda tur operatörü, basın mensubu ve konu ile ilgili uzmanların katılımı ile “İnanç Turizmi” turları düzenlenmiştir. Pamukkale ve Denizli’de düzenlenen “2000’e Doğru İnanç Turizmi” Sempozyumları ve Diyanet İşleri Başkanlığının katkıları ile 26.10.2002 tarihinde Kuşadası’nda gerçekleştirilen “I. İnanç Turizmi Günleri” sempozyumu ve 16-17.04.2004 tarihinde İzmir’de yapılan “II. İnanç Turizmi Günleri” sempozyumu bu konuyu gündeme taşıyan başlıca çalışmalardır. Bunlara ilave olarak yerel yönetimler ve üniversiteler dâhil olmak üzere çeşitli kuruluşların düzenledikleri benzer çalışmalarla konu kamuoyuna tanıtılmaya çalışılmıştır. Şu an 43 il Turizm Bakanlığı tarafından, “inanç turizmi açısından önemi olan iller” kapsamına alınmıştır. Bu illerdeki dini mekânların tanıtım organizasyonu bir ölçüde devlet desteğiyle yapılmaktadır (Sargın, 2006:5).
  1   2   3   4

Share ing jaringan sosial


Similar:

T. C. BalikesiR ÜNİversitesi erdek meslek yüksekokulu yerel yönetimler programi

KÜLTÜr ve turizm bakanliğI

Ankara üNİversitesi

İstanbul Üniversitesi Fizik Bölümü-Vezneciler

Ankara üNİversitesi, Dİl ve tarih-coğrafya faküLtesi

Ankara üNİversitesi Dİl ve tarih-coğrafya faküLtesi

SÜleyman demirel üNİversitesi orman faküLtesi orman mühendiSLİĞİ BÖLÜMÜ

Astronomi


Nalika Nyalin materi nyedhiyani link © 2000-2017
kontak
a.kabeh-ngerti.com
.. Home