TÜrk din mûSİKÎSİNİn anadolu’da doğUŞu ve tariHİ seyri hakkinda bazi müLÂhazalar


download 255.72 Kb.
jenengTÜrk din mûSİKÎSİNİn anadolu’da doğUŞu ve tariHİ seyri hakkinda bazi müLÂhazalar
Kaca1/8
KoleksiDokumen
a.kabeh-ngerti.com > Astronomi > Dokumen
  1   2   3   4   5   6   7   8


TÜRK DİN MÛSİKÎSİNİN ANADOLU’DA DOĞUŞU VE TARİHİ SEYRİ HAKKINDA BAZI MÜLÂHAZALAR.



Yrd. Doç. Dr. Bayram AKDOĞAN1



Some reflection on the emergence of Turkish religious music in Anatolia and its evolution throughout the history.

Music was a very important subject in the daily life of the Turks. After they accepted Islam as religion they did not take away the music and musical enstruments from their life. Thus, the music became an essential part of their life, and they used music as a means for propagating İslam.

Therefore, an investigation on the emergence of Turkish religious music in Anatolia will reflect the understanding of religion of the Turks and this will explain their philosophy music. The issue in hand needs to be explained from an Islamic point of view.

We expect that this brief research will be a small contribution to this very important area

.

Key Words: Turkish Religious Music, Music, Musical enstruments and Turks, Islam.


GİRİŞ
Türklerin İslâm dinini kabul etmelerinden sonra, yaşantılarından eksik olmayan mûsikînin ve günlük hayatlarında vazgeçilmez bir nesne olan müzik âletinin, dinî anlayışlarına nasıl yansıdığı ve İslâmî tebliğde bunu bir araç olarak nasıl kullandıkları konusu, Türk Din Mûsikîsi alanında önemli bir durum arz etmektedir. Ayrıca, insan tabiatıyla iç içe olan mûsikîyi, dinî davette kullanmanın psikolojik olarak etkilerini ortaya koymakta İslâm açısından başlı başına üzerinde araştırma yapılması gereken bir konudur.

Bu çalışmamızda, genel olarak bütün dinlerde önemli olan mûsikînin, Türk-İslâm Tarihinde insanların ruhen olgunlaştırılması için nasıl bir araç olarak kullanıldığını ortaya koymaya çalışacağız. Araştırma, mûsikînin dinî formlarda sazlı olarak Anadolu’da ve Türk-İslâm diyarında icra edilişini ispatlaması açısından çok önemli olup, daha önce İslâm toplumları tarafından uygulanmayan bir dinî anlayışı yansıtması nedeniyle, Türklerin hayat ve din ikilisine bakışını ortaya koyacaktır. Bu sebeple, başta Mevlevîlik olmak üzere, mûsikîyi dinî formlarda kullanmayı mübâh kabul eden diğer tarikatların da İslâm ve mûsikî diyalogu hakkında temel felsefelerini yansıtacaktır. Yukarıdaki gerekçeler nedeniyle araştırmamızın, bu zamana kadar ele alınmamış bir konuya ışık tutacağı kanaatindeyiz.
Makalemiz Türk Mûsikîsi tarihi alanında bir araştırma olacağından, önce Türklerin İslâmiyeti kabulü ve bunu hazırlayan sebeplerin ortaya konulması gerekmektedir. Tabii ki, bundan önce, diğer dinlerde genel olarak mûsikînin dinî amaçla nasıl kullanıldığından bahsetmemiz gerekmektedir. Daha sonra da Hz. Peygamber döneminde dinî mûsikî uygulamaları hakkında bilgi vermeyi ve bu arada İslâm Tarihinin değişik dönemlerinde, mûsikînin dinî amaçla kullanılışı konusunda bilgi verilecektir. Asıl konumuz Anadolu’da Türk Din Mûsikîsinin Doğuşu olduğundan, Türklerin İslâm’dan önceki yaşayışları ve mûsikîyi dinî amaçlı olarak kullanmaları üzerinde fazla durulmayacaktır. Bununla birlikte, İslâmiyeti kabulden sonraki dönemlerde dinî musikî uygulamaları hakkında geniş bilgi verilecektir.

Çalışmamızın amacı hakkında bu bilgileri sunduktan sonra konumuza giriyoruz.


Genel Olarak Mûsikînin Dinî Amaçla Kullanılması.



Araştırmalarımızda tarih boyunca çeşitli toplum ve topluluklarda, mûsikînin dinî amaçla kullanıldığını görüyoruz.

Dinî Mûsikî’nin insanlık tarihi boyunca uygulandığı bilinmektedir. En ilkel dinlerde ve kabilelerde bile mûsikînin dinî amaçlı olarak kullanıldığı bir vakıadır. Eski Türk dinî çerçevesinde, muayyen zamanlarda bazı dinî törenler yapıldığı, toy’larda, yahut ölenin ardından tertiplenen yuğ’larda dinî mahiyette mûsikîye yer verildiği bilinmekte, ayrıca Çin kaynaklarında, Hunlar’ın dinî yaşantıları anlatılırken, Türklerin davula benzer müzik âletleriyle savaşlarda süvârilerini çatışmaya teşvik ettikleri nakledilmektedir. Hunlar ve daha sonra Gök-Türkler zamanında bu dinî-sihrî törenleri, Kam, Baksı, Şaman, Ozan veya Oyun adını verdikleri şâir-sihirbaz-hekîm-müzisyen ruhânilerin yönettikleri söylenmektedir. Bunlar “Yada” denilen bir taşla yağmur yağdırırlar, cinler ve ruhlarla irtibat kurarlar, ölüleri anma, mâbudlara kurban verme törenlerini idare ederler, düzenledikleri şiir ve manzum parçaları “pipa” ve “kopuz” gibi âletlerle mûsikîli olarak irticâlen terennüm ederlerdi. Zamanla, toplumun din anlayışı değiştikçe, ozanların da görevleri değişmiştir. Önceleri dinî mahiyette olan şiir, mûsikî ve raks, toplumun daha gelişmiş dinlere yönelmesiyle bu hüviyetini kaybetmekle birlikte, sanat tarafı ağır basmaya başlamıştır2.

Tarihin yazılmaya başlandığı en eski devirlerden ve en ilkel kabilelerden günümüze gelinceye kadar hemen hemen her toplumda güzel ses veya müzik âletleri dinî amaçlı olarak kullanılmıştır. Hz. Muhammed’in (s.a.s.) getirdiği şeriattan önceki semâvi dinlerde de güzel ses unsuru gündemdeydi. Davûd (a.s.)’ın sesinin güzelliği hakkında, gerek Kur’ân-ı Kerim’de, gerek Hadîs-i Şerîflerde çok bahsedilmektedir. En ilkel kabilelerde olduğu gibi günümüzde de mûsikî direkt olarak ibâdet amacıyla yahut da ibadetlere şevk veren yardımcı bir araç olarak kullanılmaktadır. Hıristiyanlıkta kilisede âyin esnasında orgla icra edilen mûsikî, câmilerde sesle icra edilen vokal müziğe döner. Afrika’da ve dünyanın bazı yerlerinde halen ilkel bir tarzda yaşayan kabilelerde de müzik bizâtihi ibadet olarak yapılır. Kısaca, her hâlükârda müzik ya ibadetin kendisi veya ibadet esnasında insana şevk veren önemli bir araç olarak kullanılmaya devam etmektedir3.

  1   2   3   4   5   6   7   8

Share ing jaringan sosial


Similar:

TÜrk üRÜnleriNİn yurtdişinda markalaşmasi, TÜrk mali imajinin yerleşTİRİlmesi...

4458 sayili güMRÜk kanununun bazi maddeleriNİn uygulanmasi hakkinda karar

Bu meslegin, tarihî seyri içinde kendine has özellikleri ile tesekkül,...

EĞİTİMİn tarihsel temelleri ve TÜrk eğİTİm tariHİ

EĞİTİMİn tarihsel temelleri ve TÜrk eğİTİm tariHİ

TÜrk tariHİ İle iLGİLİ Çİn kaynaklarinin tüRKÇe neşRİ Üzerine düŞÜnceler

Aba saygıdeğer, saygıya layık kişi. Bazı Türk boylarında “ana’’,...

Aba saygıdeğer, saygıya layık kişi. Bazı Türk boylarında “ana’’,...

1 Türk-İslam tarihinde bilimsel faaliyetlerin sürdürülmesine önem...

Bazı Eserleri

Astronomi


Nalika Nyalin materi nyedhiyani link © 2000-2017
kontak
a.kabeh-ngerti.com
.. Home